Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu - muzeum.grudziadz.pl

Podsumowanie przedsięwzięcia
pn. „Forteczne archiwalia. Współczesne wyzwania muzealno-archiwalne”

Jednym z beneficjentów tegorocznej edycji Krajowego Planu Odbudowy (KPO) dla Kultury w ramach STYPENDIÓW 2025 był dr Paweł Nastrożny. Realizował on autorski projekt pn. „Forteczne archiwalia. Współczesne wyzwania muzealno-archiwalne”. Wsparcie zostało udzielone w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności; Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju. Przedsięwzięcie trwało pół roku i było realizowane w okresie od 1 września 2025 roku do 28 lutego 2026 roku.

Objęty wsparciem stypendialnym projekt zaklasyfikowany został do segmentu „Muzealnictwo”, a jego celem było przedstawienie współczesnych wyzwań w zakresie przechowywania, konserwacji, udostępniania, digitalizacji, analizy naukowej i popularyzacji dokumentacji proweniencji wojskowej o charakterze archiwalnym, przechowywanej na co dzień w archiwach i instytucjach kultury – muzeach.

Pierwszą fazę przedsięwzięcia stanowiła kilkuetapowa, bezpośrednia kwerenda naukowa przeprowadzona w Wojskowym Biurze Historycznym – Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie-Rembertowie. W tej ważnej dla polskich (i nie tylko) historyków wojskowych instytucji autor projektu prowadzi badania już od kilkunastu lat. W czasie kwerend na potrzeby przedsięwzięcia po raz kolejny pracował z jednostkami archiwalnymi z okresu międzywojennego, przeglądając zawarte w nich dokumenty i selekcjonując je, wybierając dokumentację kartograficzną i techniczną związaną z dziełami obronnymi twierdz pomorskich, przejętych przez państwo polskie z rąk prusko-niemieckiego zaborcy w 1920 roku.

Wraz z realizacją pierwszej fazy przedsięwzięcia trwały równolegle dalsze prace nad projektem. Zlecono profesjonalną digitalizację wybranych dokumentów – w większości kartografii i planów technicznych dotyczących architektury obronnej, skupiając się na obiektach twierdz Pomorza (Toruń, Grudziądz i Chełmno). Działanie to miało duże znaczenie, gdyż m.in. dało możliwość cyfrowego utrwalenia części źródeł na wypadek potencjalnego ich zniszczenia lub uszkodzenia. Należy podkreślić, że wśród poddanych digitalizacji archiwaliów znalazły się wielkoformatowe plany i dokumentacja techniczna o charakterze historycznym. Cyfryzacja zasobu archiwalnego ma obecnie bardzo duże znaczenie, także w kontekście minionych kilku lat, kiedy dostęp bezpośredni i osobisty do materiałów zgromadzonych w archiwach i muzeach był niemożliwy przez ograniczenia związane z pandemią COVID-19.

Realizacja dalszych prac nad projektem polegała na analizie pozyskanych cyfrowych kopii archiwaliów z uwzględnieniem szerszego kontekstu oraz badań komparatystycznych.
Ostatnią część przedsięwzięcia stanowiło przeprowadzenie czterech wywiadów ze specjalistami. Ten ważny etap poprzedzały szerokie przygotowania, które obejmowały m.in.: wybór szczegółowych zagadnień poruszanych podczas dyskusji czy wskazanie celów rozmów. Zaproszenie do podzielenia się swoją wiedzą i wieloletnim doświadczeniem przyjęli historycy i archiwiści z Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu: mgr Dawid Schoenwald – kustosz i kierownik Działu Historii oraz mgr Mariusz Żebrowski – kustosz Działu Wojskowości, a także Archiwum Państwowego w Toruniu – dr Janusz Bonczkowski. Wybór rozmówców nie był przypadkowy, gdyż umożliwił zapoznanie się z różnym postrzeganiem problematyki, ukazując jednocześnie szerokie spektrum poruszanych zagadnień. Wszystkie wywiady zostały udostępnione on-line w końcu lutego 2026 r. na muzealnym profilu na platformie YouTube:

• Dokumentacja kartograficzno-techniczna w perspektywie historyka-archiwisty (1): dr Janusz Bonczkowski: https://www.youtube.com/watch?v=mxA9eg-9H4c

• Dokumentacja kartograficzno-techniczna w perspektywie historyka-archiwisty (2): Dawid Schoenwald: https://www.youtube.com/watch?v=1KGN42wKZaY

• Dokumentacja kartograficzno-techniczna w perspektywie historyka-archiwisty (3): Mariusz Żebrowski cz. 1: https://www.youtube.com/watch?v=cG15AFrqSQM

• Dokumentacja kartograficzno-techniczna w perspektywie historyka-archiwisty (4): Mariusz Żebrowski cz. 2: https://www.youtube.com/watch?v=HnITVN_LZH4

Warto podkreślić, że grupę docelową przedsięwzięcia stanowili wszyscy zainteresowani problematyką odbiorcy: młodzież oraz osoby dorosłe, w tym seniorzy.
Wśród najważniejszych efektów projektu można wymienić następujące: edukacja odbiorców, rozwój zawodowy stypendysty oraz zabezpieczenie materiałów archiwalnych w formie zdigitalizowanej na wypadek klęsk i kataklizmów.

Podczas realizacji projektu jest wykonawca korzystał z życzliwego wsparcia w zakresie zamieszczania informacji o projekcie i jego promowania zapewnionego przez Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, wiodącą placówkę kulturalną na Pomorzu.

Paweł Nastrożny

Miło nam poinformować, że pracownik Działu Historii dr Paweł Nastrożny został beneficjentem tegorocznej edycji Krajowego Planu Odbudowy (KPO) dla Kultury.

Przyznane stypendium pozwala wesprzeć realizację przedsięwzięcia pn. „Forteczne archiwalia. Współczesne wyzwania muzealno-archiwalne”. Spośród 3077 wniosków o dofinansowanie stypendia otrzymało 827. Dr Paweł Nastrożny znalazł się w wąskim gronie tylko 11 osób, którym w segmencie „Muzealnictwo”, w wyniku pierwszego etapu oceny wniosków przyznał wsparcie Komitet Selekcyjny. Eksperci wchodzący w jego skład to osoby rekomendowane przez niezależne organizacje i instytucje z sektorów kreatywnych i kultury. Gratulujemy!

Wsparcie zostało udzielone w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju. Przedsięwzięcie trwa pół roku i realizowane jest w okresie od 1 września 2025 roku do 28 lutego 2026 roku.

Celem objętego wsparciem stypendialnym projektu pn. „Forteczne archiwalia. Współczesne wyzwania muzealno-archiwalne” jest ukazanie wyzwań, jakie stwarza praca z archiwalną dokumentacją wojskową, przechowywaną w archiwach i muzeach. Realizacja Przedsięwzięcia obejmuje przeprowadzenie kwerendy i digitalizację archiwaliów dotyczących architektury obronnej ze zbiorów Wojskowego Biura Historycznego – Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, analizę wybranych dokumentów oraz przeprowadzenie dyskusji ze specjalistami. Grupę docelową Przedsięwzięcia stanowią wszyscy zainteresowani problematyką odbiorcy: młodzież oraz osoby dorosłe, w tym seniorzy. Wśród najważniejszych efektów projektu można wymienić następujące: edukacja odbiorców, rozwój zawodowy stypendysty oraz zabezpieczenie materiałów archiwalnych w formie zdigitalizowanej na wypadek klęsk i kataklizmów.

W kolejnych tygodniach zostaną zamieszczone informacje z realizacji poszczególnych etapów projektu. Zapraszamy!